Sprężone powietrze jest krwiobiegiem niemal każdego nowoczesnego zakładu produkcyjnego – napędza narzędzia, siłowniki, oczyszcza powierzchnie i transportuje materiały. Jednak ten kluczowy nośnik energii jest jednocześnie głównym i często niedocenianym źródłem uciążliwego hałasu. Hałas pneumatyczny, zwłaszcza ten generowany przez swobodny wylot powietrza, zawory i dysze, nie tylko obniża komfort pracy, ale jest również marnotrawstwem energii i może stanowić poważne zagrożenie dla słuchu pracowników.

Redukcja hałasu pochodzącego z instalacji pneumatycznych jest jednym z najprostszych i najbardziej efektywnych kosztowo sposobów na poprawę środowiska pracy. Ten artykuł przedstawi techniczne rozwiązania, które pozwolą Ci wyciszyć pneumatykę w Twoim zakładzie.

1. Główne źródła hałasu pneumatycznego

Hałas w systemach sprężonego powietrza dzieli się na kilka kategorii, z których każda wymaga innego podejścia:

• Swobodny wylot powietrza (Exhaust Noise): Najczęstsze i najbardziej uciążliwe źródło. Powstaje, gdy sprężone powietrze o wysokim ciśnieniu rozpręża się gwałtownie do atmosfery (np. w zaworach rozdzielających, siłownikach, czy pistoletach do czyszczenia). To jest hałas o szerokim spektrum, często dominujący w wysokich częstotliwościach, bardzo szkodliwy dla słuchu.

• Hałas urządzeń zasilających: Hałas generowany przez same sprężarki, pompy próżniowe i osuszacze. Ten hałas jest zwykle stały i powinien być izolowany u źródła.

• Hałas przepływu (Noise Flow): Szum i świst powstający w rurociągach, zwłaszcza na kolanach, zwężkach i przy nieszczelnościach.

• Hałas z zastosowania (Application Noise): Hałas generowany przez pneumatyczne narzędzia i maszyny (np. młoty, klucze udarowe, piły).

2. Techniki redukcji hałasu u źródła (Exhaust Noise)

Ponieważ wylot powietrza jest największym problemem, na nim skupiamy największą uwagę.

• Tłumiki wylotowe (Silencers/Mufflers): To absolutna podstawa. Powinny być instalowane na każdym punkcie, z którego powietrze jest wyrzucane do atmosfery (zawory, cylindry, siłowniki).

  • Typy tłumików: Najczęściej stosowane są tłumiki ze spiekanego brązu lub polietylenu oraz tłumiki komorowe. Tłumiki komorowe (absorpcyjne) są bardziej efektywne w redukcji szerokiego spektrum hałasu, w szczególności wysokich tonów.

  • Konserwacja: Należy pamiętać, że tłumiki ulegają zapchaniu kurzem i olejem, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wstecznego i spadku wydajności, a tym samym do pomijania ich przez pracowników. Regularne czyszczenie jest kluczowe.

• Dysze niskohałasowe: Zastąpienie standardowych otwartych dysz do czyszczenia i chłodzenia specjalnie zaprojektowanymi dyszami niskohałasowymi.

  • Działanie: Te dysze wykorzystują efekt Coandy lub specjalne wkładki perforowane, które mieszają sprężone powietrze z powietrzem otoczenia jeszcze przed opuszczeniem dyszy, zmniejszając prędkość strumienia, a tym samym generowany hałas, przy zachowaniu siły wydmuchu.

3. Redukcja hałasu w systemach i urządzeniach

Oprócz samego wylotu, należy zadbać o cały system.

• Wyciszenie sprężarki: Jeśli sprężarka znajduje się w hali, powinna być umieszczona w izolowanej kabinie akustycznej lub w osobnym pomieszczeniu. Do wentylacji kabin należy stosować tłumiki kanałowe.

• Izolacja rurociągów: Redukcja nieszczelności (źródło świstu) oraz stosowanie obejm antywibracyjnych (z gumową wkładką), aby zapobiec przenoszeniu drgań pomp i siłowników na konstrukcję budynku.

• Narzędzia i maszyny pneumatyczne: Wybierając nowe narzędzia, należy zawsze porównywać ich parametry akustyczne i wybierać modele "low-noise". Należy także regularnie konserwować narzędzia, ponieważ zużycie mechaniczne zwiększa hałas.

4. Znaczenie świadomości i BHP

Nawet najlepsze rozwiązania techniczne nie pomogą, jeśli pracownicy nie będą ich używać.

• Edukacja: Szkolenie pracowników na temat wpływu hałasu pneumatycznego na słuch oraz znaczenia tłumików i dysz niskohałasowych. Pracownicy muszą rozumieć, że usunięcie tłumika w celu "szybszego" działania narzędzia prowadzi do trwałego uszkodzenia słuchu.

• Pomiary i monitoring: Regularne pomiary hałasu w strefach pracy, aby upewnić się, że wprowadzone rozwiązania techniczne są skuteczne i mieszczą się w normach BHP.

• Środki Ochrony Słuchu (ŚOS): Nawet po wdrożeniu najlepszych rozwiązań, w strefach gdzie używane są narzędzia pneumatyczne, ŚOS są często obowiązkowe. Należy stosować nauszniki lub zatyczki o odpowiednim współczynniku tłumienia (SNR), szczególnie dla wysokich częstotliwości.

Podsumowanie: Cichsza i wydajniejsza pneumatyka

Hałas generowany przez sprężone powietrze to nieuchronny efekt, ale można nim skutecznie zarządzać. Inwestycja w proste urządzenia, takie jak tłumiki wylotowe i dysze niskohałasowe, często zwraca się bardzo szybko, nie tylko dzięki poprawie bezpieczeństwa pracy, ale także poprzez ograniczenie marnotrawstwa energii i zwiększenie wydajności personelu. Postaw na cichą pneumatykę – to zysk dla firmy i zdrowia pracowników.